Bitki Hastalıkları ve Zararlı Böcekler

Bahçeyle uğraşmaya başladığım ilk yıl, salatalıklarımın yapraklarında beliren o ince beyaz tozu "toz kalmış" diye geçiştirmiştim. İki hafta sonra bitkinin yarısı gitmişti. O günden beri şunu öğrendim: bahçede sorun çıkmaması diye bir şey yok, sorunu erken görmek diye bir şey var. Aşağıda kendi bahçemde yıllar içinde denediğim, işe yarayanları ve yaramayanları anlatacağım. Kimyasala koşmadan önce elinizin altında ne olduğunu bilmek, çoğu zaman yeterli oluyor.

Önce teşhis: yaprağın altına bakmayı alışkanlık edinin

Her sabah kahvemi alıp bahçede on dakika dolaşırım. Bu on dakika, ilaçlamadan daha değerli. Zararlıların büyük kısmı yaprağın alt yüzünde, filizlerin uç kısmında ve gövde ile dal birleşimlerinde saklanır. Üstten bakınca hiçbir şey görünmez.

Belirtilere göre kabaca ayrım şöyle:

Teşhisi doğru koymadan müdahale etmek, bitkiyi ikinci kez yormaktan başka işe yaramıyor. Mantar sanıp sabun püskürttüğüm dönemler oldu, sonuç sıfır.

Yaprak biti ve kırmızı örümcek: en sık karşılaştıklarım

Yaprak biti bahar aylarında adeta bir anda çıkıyor. En etkili bulduğum bahçe zararlıları doğal çözüm yöntemi, basit bir arap sabunu solüsyonu: 1 litre suya 1 tatlı kaşığı sıvı arap sabunu. Yaprağın altını ıslatacak şekilde püskürtüyorum, 3-4 gün arayla iki-üç uygulama genelde yetiyor.

• Uygulamayı akşamüstü yapın; güneş altında sabun yaprağı yakar.
• Önce tek bir dalda deneyin, 24 saat bekleyin. Bazı bitkiler (özellikle tüylü yapraklılar) sabuna tepki verir.
• Yoğun bulaşmada önce hortumla sert su tazyiki uygulayın; kolonilerin yarısı zaten düşer.

Kırmızı örümcek ise kuru ve sıcak ortamı sever. Bende en çok saksıda yetiştirdiğim domateslerde çıkıyor. Çözümü ilaç değil, nem: yaprakları düzenli olarak duşlamak, bitkileri sık dikmemek ve toprağın kurumasına izin vermemek çoğu zaman sorunu kökünden bitiriyor. Sulama düzeninizi gözden geçirmek burada gerçekten fark yaratır.

Neem yağı ne zaman işe yarar?

Neem (hint yağı ağacı) yağını iki durumda kullanıyorum: bulaşma sabunun yetmeyeceği kadar yayıldığında ve pul böcekte. 1 litre ılık suya 5 ml neem yağı, üzerine emülsiyon tutsun diye yarım tatlı kaşığı sabun. Karıştırıp hemen kullanmak lazım, beklerse ayrışıyor. Neem'in etkisi yavaştır; bir gecede ölü böcek görmeyi beklemeyin, beslenmeyi ve üremeyi engelleyerek çalışır.

Pul böcek: sabır isteyen misafir

Koşnil, bahçemdeki defne ve limonun müzmin sorunu. O sert kabuk, püskürtülen her şeyi geçirmiyor. Benim yöntemim mekanik:

1. Pamuğu alkole batırıp kabartıları tek tek siliyorum. Zahmetli ama en kesin çözüm.
2. Ardından tüm bitkiye neem yağı uyguluyorum; kabuktan çıkan yavru bireyleri bu aşamada yakalıyorum.
3. 10 gün sonra tekrarlıyorum. Tek seferde biten bir zararlı değil.
4. Yoğun bulaşmış dalları kesip atıyorum. Budama zaten bitkinin havalanmasına da iyi geliyor.

Bir de karıncalar var. Karınca, yaprak bitinin salgısı için onu adeta besliyor ve dal dal taşıyor. Gövde dibine bir şerit halinde kurutulmuş kahve telvesi veya tarçın döktüğümde karınca trafiği belirgin şekilde azaldı.

Mantar hastalıkları: ilaçtan çok kültürel önlem meselesi

Külleme, mildiyö ve kök çürüklüğü aslında bakım hatalarının faturası. Bende külleme hep aynı yerde çıkardı: bitkileri fazla sık diktiğim, hava akımı olmayan köşede. Aralarını açtığım yıl sorun neredeyse yok oldu.

• Üstten sulamayı bırakın. Suyu doğrudan kök bölgesine verin, yapraklar ıslak kalmasın.
• Sabah sulayın. Akşam sulanan bitki gece boyu nemli kalır, mantar için davetiye.
• Hasta yaprağı bahçede bırakmayın ve komposta atmayın; sporlar orada yaşamaya devam eder.
• Alt yaprakları seyreltin, toprak sıçramasını mulç ile engelleyin.

Erken dönem küllemede süt karışımını (1 ölçü süt, 9 ölçü su)